Công ty: Meta Plarforms Inc. (FB)

Giá hiện tại (02/05/22): $200.47

Intrinsic Value: $399.28

Khuyến nghị: Như cũ (ở đây)

*Nếu bạn có nhu cầu tìm hiểu thêm về tài chính, tìm hiểu thêm ở đây.

Cách đây vài ngày, channel ưa thích của tui – NewMoney – đăng tải video tóm tắt lại buổi nói chuyện giữa bạn chủ kênh và Divya Narendra (CEO của SumZero, là một trong những người đầu tiên triển khai mô hình mạng xã hội khi còn học ở Harvard cùng anh em Winklevoss; sau này Facebook đã dàn xếp vụ kiện ăn cắp ý tưởng kinh doanh với 3 người trên – đây sẽ là chủ đề của một bài viết khác). Buổi chia sẻ của Divya đã cho thấy góc nhìn chiến lược dài hơn của Meta Platforms để đối đầu với các thách thức ngày càng lớn của họ. Moink20 sẽ tóm tắt lại các ý chính ngay sau đây.

#1: iOS và Android sẽ chặn khả năng thu thập dữ liệu người dùng của bên thứ ba

Như đã phân tích ở bài đầu tiên trong series về FB, quan ngại lớn nhất tới khả năng sinh lợi nhuận của Meta hiện nằm ở việc hệ điều hành iOS (của Apple) và Android (Alphabet) sẽ tăng cường bảo vệ quyền riêng tư của người dùng bằng cách chặn thu thập dữ liệu nhằm mục đích quảng cáo của bên thứ ba (cụ thể ở đây là Meta). Nhiều người quan ngại rằng đây có thể là dấu chấm hết cho thời hoàng kim của FB.

Tuy nhiên, phải nhắc lại rằng FB sở hữu một hào sâu kinh tế mà không đối thủ nào sánh kịp ở thời điểm hiện tại: Network Effect (mạng lưới lớn). Meta là thứ nhân tạo có quy mô gần với xã hội thật ngoài đời nhất, với hơn 2,820,000,000 người dùng mỗi ngày trên tất cả các apps (Family of apps) bao gồm Facebook, Instagram, Whatsapp, và Messenger.

Top 10 apps được tải nhiều nhất vào năm 2021 do tạp chí Forbes công bố. Cả 4 ứng dụng của Meta đều có mặt trong danh sách này, và đã luôn ở đó trong nhiều năm liên tiếp

Vì lẽ đó, hiện tại, việc từ bỏ các sản phẩm và dịch vụ của Meta gần như là bất khả thi, khi mọi thứ đều ở đó: Bạn bè, người thân, công việc, đội nhóm, ảnh đẹp, nhắn tin…không cách này thì cách khác, FB cũng sẽ tìm được cách “né đòn” của Apple và Alphabet với sức mạnh to lớn mà người dùng mang lại cho họ, nhằm thu được nhiều lợi nhuận hơn.

#2: Quan ngại về các đối thủ cạnh tranh mạng xã hội

Nếu bạn tìm hiểu về Meta nói chung và bản thân CEO Mark Zuckerberg nói riêng, có một sự thật rằng Mark rất ám ảnh với những mối đe dọa hiện hữu đối với đứa con Meta của mình. CEO này và đội ngũ luôn “săn lùng” các đối thủ tiềm tàng và tiêu diệt hoặc “nuốt chửng” họ từ trong trứng nước.

Một số vụ “nuốt chửng” nổi bật của Facebook

Tuy nhiên, sau khi thâu tóm các công ty nhỏ hơn xong, Meta xử lý chúng theo 2 cách:

1/ Tiêu hóa: xóa bỏ sự tồn tại của công ty nhỏ hơn, và thu nạp công nghệ của họ nhằm bổ trợ tính năng cho các app chủ chốt.

2/ Chăn nuôi: phát triển các công ty con đến mức đứng đầu thị trường, rồi bắt đầu thu lợi nhuận từ đó.

Với hình thức chăn nuôi, các ví dụ điển hình nhất là Instagram, Whatsapp và Oculus. Mô hình kiếm tiền của Instagram và Oculus đến nay khá rõ ràng (Instagram cũng chạy ad giống Facebook, còn Oculus kinh doanh phần cứng + thế giới ảo).

Còn Whatsapp thì sao? Đến thời điểm này, có vẻ như Whatsapp vẫn giống như Telegram: Phần mềm nhắn tin bảo mật, miễn phí, không quảng cáo, không subscription.

Nhưng đó chính là chiến lược chăn nuôi dài hơi của Meta.

Hãy nghĩ về hãng dịch vụ Grab ở Việt Nam, với những cuốc xe siêu khuyến mãi chỉ 2000 đồng ngày trước. Làm sao họ kiếm tiền chỉ với mức giá như vậy?

Tất nhiên, họ lỗ. Nhưng sự gồng lỗ này nhằm đạt mục đích thống trị thị trường ứng dụng gọi xe. Chẳng mấy chốc, Grab đã quét sạch các đối thủ kinh doanh khác và nắm vị trí độc tôn. Khi đó, họ mới tăng giá lên, và người dùng (vừa quen xài Grab, vừa không còn lựa chọn khác) phải sử dụng dịch vụ của họ.

Meta đang làm điều tương tự với Whatsapp. Họ muốn ứng dụng nhắn tin này trở thành kẻ độc tôn trong thị trường, trước khi “vắt sữa”.

Whatsapp hiện đã nắm vị thế độc tôn trong lĩnh vực ứng dụng nhắn tin (dựa trên lượng người dùng hàng tháng, theo Statista)

Trên thực tế, các báo cáo tài chính của Meta cho thấy rằng Whatsapp đã mang lại lợi nhuận cho Meta rồi. Vậy, họ đã làm điều đó như thế nào?

Bạn có bao giờ thấy quảng cáo xuất hiện trên Whatsapp đâu đúng không? Không quảng cáo, không thu phí, thì doanh thu của Whatsapp đến từ đâu?

Tất nhiên là từ bạn – dữ liệu người dùng. Data của bạn ở Whatsapp sẽ chuyển hóa thành quảng cáo ở Facebook/Instagram, đem về lợi nhuận cho Meta. Năm 2018, nhà đồng sáng lập Whatsapp Brian Acton đã từ bỏ đứa con của mình sau vài năm nằm dưới ách thống trị của Facebook. Ông khẳng định Facebook đã và đang thu thập dữ liệu người dùng từ Whatsapp để kiếm tiền – điều mà Brian không bao giờ chấp nhận.

Vậy còn những đối thủ mà Meta không kịp “nuốt”? Ví dụ như Snapchat hay TikTok, hay những đối thủ tiềm năng khác?

Rõ ràng, Meta không thể triệt tiêu hết các đối thủ trên đời. Nhưng họ biết cách biến hào sâu của mình thành vũ khí lợi hại để làm đối thủ suy yếu.

Snapchat có tin nhắn “xem một lần”. Bây giờ Instagram cũng có.

TikTok có video ngắn, Facebook cũng có Reels với chức năng y hệt.

Tuy nhiên, Meta có gần 3 tỷ người dùng. Snapchat và TikTok thì khiêm tốn hơn rất nhiều. Vậy: khả năng bạn tải và sử dụng ứng dụng khác (có một tính năng hay, không có bạn bè, cộng đồng lớn) và sử dụng app của Meta (có tất cả các tính năng hay + tất cả bạn bè, cộng đồng của bạn), cái nào khả thi hơn?

Vì vậy, trong dài hạn, tui chưa thấy đối thủ nào đủ tầm cạnh tranh với một kẻ khổng lồ như Meta, chí ít là về mảng mạng xã hội.

#3: Điểm yếu chí tử của phần mềm

Đố bạn, điểm yếu chí tử của phần mềm, và các công ty chuyên phần mềm là gì?

Chính xác, đó là họ không “cứng”.

Phần mềm chỉ tồn tại và hiện hữu trên các thiết bị – các phần cứng. Về mảng này, Meta hoàn toàn thua thiệt so với các ông lớn thiết bị công nghệ như Apple. Apple có thể “bấm nút”, và tất cả các apps của Facebook sẽ không còn xuất hiện trên bất kỳ thiết bị nào của Apple nữa.

Với việc nêu đích danh iOS là kẻ sẽ làm thiệt hại 10 tỷ USD doanh thu/năm, có thể thấy Meta đang “tuyên chiến” với Apple. Vậy họ đang làm điều này như thế nào?

Mấu chốt của bài toán này nằm ở mảng phần cứng duy nhất, quyết định tương lai của Meta: Oculus và Reality Labs (RL)

Thứ hai tuần trước (25/04/2022), Meta khai trương cửa hàng vật lý đầu tiên trên thế giới ở California, chuyên bán các sản phẩm kính VR, Headsets của Oculus

Và khác với những phiên bản “ảo ma canada” trên phim khoa học viễn tưởng, những sản phẩm của Meta đang hướng tới việc sở hữu mục đích và công năng rõ ràng. Ở đây tui sẽ lấy ví dụ là mắt kính thông minh (sản phẩm collab giữa Meta và Ray.Ban)

Hiện nay, xu hướng của người tiêu dùng khi ra đường, là mang theo ít nhất 1 thiết bị công nghệ (đa phần là điện thoại). Phần lớn người dùng cũng mang kính mắt (nếu trời nắng/người dùng có tật khúc xạ/cả hai).

Vậy, nếu công năng của điện thoại và kính mắt được tích hợp làm một thì sao? Bạn có thể tìm đường chỉ bằng cách “trò chuyện” với trợ lý ảo – một con AI trong mắt kính – và mọi thứ sẽ được hiển thị trực quan. Hay bạn muốn biết thời tiết hôm nay sẽ ra sao, liên lạc bạn bè, chơi Pokemon Go…đều được.

Tui biết là những điều trên nghe khá xa vời, kiểu Iron Man vậy. Nhưng Meta đã và đang biến nó thành sự thật.

Ở thời điểm hiện tại, người dùng VR/Metaverse đã có thể thiết kế nhà, và lựa chọn nội thất một cách cực kỳ trực quan trước khi thực sự xây căn nhà mơ ước của mình

Tất nhiên, câu chuyện tăng trưởng này sẽ xoay quanh việc đào tạo Trí tuệ nhân tạo (AI). Giống như mỗi chiếc xe Tesla đang chạy ngoài đường, mỗi thiết bị của Meta sẽ là một con AI đang ngấu nghiến dữ liệu qua góc nhìn thứ nhất của người dùng. Những dữ liệu này được học tập, cập nhật thường xuyên do lượng người dùng rất lớn và không ngừng tăng lên. Rồi sẽ tới một lúc, các sản phẩm của Oculus được hoàn thiện, đủ thông minh, và cực kỳ phù hợp với nhu cầu thực tế của người dùng.

Lúc này, họ chỉ cần đeo kính cận (tích hợp AI và kính mát thời trang) là đủ để ra đường, và không cần tới phần cứng của Apple, Meta vẫn có thể thu nạp dữ liệu và chuyển về Facebook/Instagram cho quảng cáo, giống cách Whatsapp đang làm. Điều này có thể thay đổi hành vi người dùng trong tương lai, khi một chiếc điện thoại thông minh sẽ bắt đầu trở nên “lỗi thời”.

“Để bảo vệ mình, hãy xây dựng hệ sinh thái do mình làm chủ”.

Apple tạo ra hệ sinh thái từ phần mềm (iOS) tới phần cứng (iPhone, iPad…) và thậm chí chip điện tử.

Để cạnh tranh với Apple, Meta cũng đang làm điều tương tự. Tạm thời, Meta đang bán được nhiều thiết bị VR nhất thế giới, đồng thời là tổ chức rót vốn đầu tư phát triển Metaverse hàng đầu.

Cuộc đối đầu của hai gã khổng lồ công nghệ với triết lý trái ngược nhau này sẽ rất đáng trông đợi.

Kết

Có thể nói, Meta Platforms là một công ty rất thú vị: đầy tranh cãi, nhưng cũng đầy những cải tiến vượt bậc. Là tội đồ, cũng là kẻ thống trị vẻ vang nhất.

Tất nhiên, bài viết này dựa trên video phỏng vấn của NewMoney và Divya Narendra, mở rộng bởi những nghiên cứu từ trước của tui. Ở đây vẫn chưa đề cập tới rủi ro về những chỉ trích và thái độ tiêu cực của các nhà hoạt động nhắm vào hình thức kiếm tiền của Meta – yếu tố này sẽ được bàn luận trong một bài viết khác.

Khanh Tr.