Đây cũng là mối lo lớn nhất của các nhà đầu tư nhỏ lẻ trên toàn thế giới.

Nếu bạn có nhu cầu tìm hiểu thêm về tài chính, tìm hiểu thêm ở đây.

Tổng quát

Tiền mã hóa được tạo ra với mục đích chính là sự công bằng: Trên lý thuyết, không chính phủ/tổ chức/cá nhân nào có toàn quyền thao túng, kiểm soát cả mạng lưới blockchain.

Đó là, “Trên lý thuyết”.

Thực tế, không thể không nói rằng tiền mã hóa nằm ngoài nguy cơ bị thao túng. Cái gì trên đời này cũng có thể bị thao túng được.

Nếu như tiền pháp định bị thao túng bởi các ngân hàng trung ương theo quy định pháp luật, thì tiền mã hóa bị thao túng bởi cung-cầu của thị trường, bởi tâm lý nhà đầu tư, bởi đội ngũ phát triển dự án, và bởi những người nắm giữ rất nhiều đơn vị tiền mã hóa – dân gian gọi họ là “Cá voi”.

Về mặt tài chính

Bạn phải hiểu rằng, mọi thứ trên đời đều có cái giá của nó. Vấn đề là, người ta xác định giá trị dựa trên những cơ sở nào. Câu trả lời chung là “dựa trên kỳ vọng tương lai”, nhưng như vậy là chưa đủ.

Ví dụ: Giá vàng thì bám chặt vào…giá trị của vàng, nghĩa là cung/cầu, mức độ khan hiếm, hay độ rủi ro của thị trường.

Giá trị của cổ phiếu thì gắn với hoạt động kinh doanh, lời lãi, khả năng quản lý, sử dụng tài sản công ty, hay những dự án triển vọng cao trong tương lai (có thể đong đếm, phân tích được).

Với tiền mã hóa, giá trị của chúng gắn với yếu tố nền tảng nào? Rõ ràng là với niềm tin của nhà đầu tư vào triển vọng “tương lai” của các dự án/hệ sinh thái trên blockchain rồi. Nhưng ngoài ra còn gì nữa?

Đây là vấn đề của tiền mã hóa nói chung. Chúng không gắn với hoạt động sản xuất thực tế của một tổ chức nào, cũng không gắn với sự tăng giảm cung cầu của một loại hàng hóa nào, càng không gắn với sức mạnh tỷ giá của một đơn vị tiền pháp định nào cụ thể. Chính yếu tố “phi vật lý” của tiền mã hóa làm cho giá cả của chúng biến động rất mạnh trong thời gian ngắn. Vì ngoài những kỳ vọng vào các ứng dụng ảo, giá trị của tiền mã hóa chỉ còn gắn với tâm lý nhà đầu tư, và đây là yếu tố tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất.

Giả dụ như một nhà đầu tư lỡ “đu đỉnh”, mua cổ phiếu Thép Hòa Phát (HPG) với giá 57,000 VND/cp vào cuối năm 2021 thì vẫn có thể ngủ ngon được, vì họ biết họ đang sở hữu một phần của “Vua thép Đông Nam Á”, với tiềm năng sản xuất dồi dào, tài chính tốt, đội ngũ tâm huyết, quy mô nhà máy công xưởng thiết bị nhân viên hùng hậu. Nhưng nếu nhà đầu tư “đu đỉnh” Bitcoin với giá 67,500USD/coin vào tháng 11/2021, họ sẽ chẳng biết mình có thể tin cậy vào yếu tố hữu hình nào khác.

Trong một bài nghiên cứu cá nhân được thực hiện bởi người viết vào tháng tư năm 2021, sự biến động giá cả của một số đồng tiền mã hóa phổ biến (Bitcoin, Ethereum, Litecoin, Dogecoin…) gắn liền với tâm lý ngắn hạn của nhà đầu tư, thể hiện qua những gì họ đăng tải lên mạng xã hội (cụ thể là Twitter). Khi các nhà đầu tư tweet nhiều và có tâm lý xấu, ngay lập tức giá tiền mã hóa cũng “lên bờ xuống ruộng” theo. Những nghiên cứu tương tự cũng chứng minh một luận điểm rằng: Tới thời điểm hiện tại, giá trị của tiền mã hóa vẫn có thể biến động rất dữ dội (20%/ngày hoặc lớn hơn – điều rất hiếm khi xảy ra ở thị trường chứng khoán) và tâm lý nhà đầu tư đóng vai trò chủ đạo.

Ví dụ cụ thể

Cú nổ bong bóng crypto năm 2018

Nếu bức hình sau làm tim bạn nhói đau, thì chúc mừng, bạn chính là chứng nhân lịch sử đấy 😀

Những nhà đầu tư tiền mã hóa ở Việt Nam đời đầu chắc hẳn vẫn còn nhớ bài học đau thương vào năm 2018, khi giá Bitcoin đạt đỉnh $19,497 vào cuối năm 2017 rồi “nổ tung” về mức $3,000 – giảm 85% giá trị. Phần lớn nhà đầu tư lúc này là những F0 với ít kinh nghiệm cả về công nghệ blockchain lẫn tài chính, nên phần lớn đã không kịp trở tay khi Bitcoin và nhiều đồng tiền mã hóa khác “chúc đầu xuống đáy”. Nhiều người đã “cháy margin”, nợ nần chồng chất sau cú sập này, và mang tâm lý tránh xa thị trường tiền ảo đầy rủi ro.

Tuy rằng, chỉ hai năm sau (2020), giá Bitcoin lại “vươn mình”, chạm đến giá cao nhất mọi thời đại $64,000 vào tháng 11/2021, những rủi ro về một cú nổ lớn tiếp theo vẫn thường trực ám ảnh những nhà đầu tư ít kinh nghiệm.

Dogecoin, Twitter, và Elon Musk

Ít khi nào trong lịch sử, một cá nhân lại có thể thao túng hàng nghìn tỷ USD vốn hóa dễ dàng như cách Elon Musk – nhà sáng lập, CEO của SpaceX, Tesla Motors – đã làm với Dogecoin.

Tác động khổng lồ của Musk với giá cả và khối lượng giao dịch của đồng memecoin này

Trong khoảng thời gian từ cuối năm 2020 tới đầu năm 2021, Elon Musk bày tỏ sự ủng hộ công khai với Bitcoin và Dogecoin trên trang Twitter chính thức của mình, với việc liên tục chia sẻ meme, chấp nhận thanh toán một số sản phẩm của Tesla bằng Dogecoin. Điều này đã trực tiếp đẩy giá Dogecoin – vốn là một dự án “tào lao” được làm ra để nhái theo Bitcoin – tăng giá phi mã, có lúc có tổng vốn hóa lớn thứ tư trong thế giới tiền mã hóa – khoảng 22 tỷ USD.

Đương nhiên, cú doping này không có tác dụng quá lâu. Dogecoin nhanh chóng rời mốc cao nhất mọi thời đại, và hiện tại đang được giao dịch ở mức $0.13/doge.

Binance – chúa tể phái sinh

Đây là một ví dụ khác về việc giá trị tiền mã hóa có thể bị thao túng bởi các “cá voi”.

Trong thị trường tài chính phái sinh, các nhà đầu tư có thể đặt lệnh mua/bán khống để đặt cược vào sự thay đổi giá trị trong tương lai của một loại tài sản nhất định. Với tiền mã hóa, phần lớn nhà đầu tư giao dịch trên các sàn tập trung (nghĩa là quyền quản trị, điều tiết nền tảng giao dịch nằm trong tay các công ty, đội nhóm, như Coinbase hay Binance – CEX). Có một thực tế rằng nhiều nhà đầu tư có đặt mua hay bán khống thì vẫn “cháy túi”. Nguyên nhân là vì, các sàn giao dịch tập trung có thể thấy hết mọi lệnh mua/bán của nhà đầu tư, và họ có những đội IT, AI, bots…có khả năng tính toán, đẩy giá thị trường theo hướng bất lợi cho nhà đầu tư nhằm mục đích thâu tóm tài sản đảm bảo của họ. Bằng cách này, các “cá voi” – những sàn giao dịch lớn – có thể ung dung hưởng tiền đảm bảo, còn nhà đầu tư phái sinh thì cháy túi.

Binance – sàn CEX lớn nhất thế giới – cũng gắn liền với những tai tiếng về việc không minh bạch, “rút túi” nhà đầu tư phái sinh

Nhìn chung, khác với thị trường chứng khoán, tiền mã hóa có sự biến động lớn về giá trong thời gian ngắn, dễ bị thao túng, và cả hai điều này xảy ra rất thường xuyên. Nhà đầu tư nên chuẩn bị tâm lý vững vàng để tránh việc “mua đỉnh, bán đáy”.

(Còn tiếp)

Khanh Tr.